Ξηροφθαλμία

Η χρόνια έλλειψη ενυδάτωσης και λίπανσης της επιφάνειας του οφθαλμού με φυσιολογική ποσότητα δακρύων, οδηγεί στο σύνδρομο της ξηροφθαλμίας (dry eye disease). Συχνά η ξηροφθαλμία συνυπάρχει με τη βλεφαρίτιδα.

Τα κυριότερα συμπτώματα στους οφθαλμούς, είναι:

• Μάτια ξηρά, κουρασμένα, κόκκινα, ευαίσθητα στο φως
• Θολή όραση που βελτιώνεται με το βλεφαρισμό
• Αίσθηση ξένου σώματος (άμμος)
• Φαγούρα ή αίσθημα καύσου

 

Οι κυριότερες αιτίες εκδήλωσης της ξηροφθαλμίας εκτός από τη γήρανση, όπου τα δάκρυα εξατμίζονται γρήγορα, είναι:

• Ορμονικές αλλαγές στις γυναίκες
• Βλεφαρίτιδα και αλλεργίες των ματιών
• Ασθένειες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο σακχαρώδης διαβήτης, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σκληροδερμία ή το σύνδρομο Sjorgen
• Ορισμένα φάρμακα, όπως τα αντισταμινικά, τα διουρητικά, τα αντισυλληπτικά χάπια, τα οιστρογόνα, κ.α.
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η χαμηλή υγρασία και ο ξηρός αέρας.
• Χρόνια χρήση φακών επαφής
• Πολύωρη χρήση υπολογιστών

 

Ο Οφθαλμίατρος Δημήτρης Τσακπίνης, διενεργεί πλήρη μελέτη για την ξηροφθαλμία μετά από ειδικές εξετάσεις που οδηγούν στον εντοπισμό της αιτίας (έλλειψη δακρύων ή γρήγορη εξάτμιση) που την προκαλεί, θα διαπιστώσει τον τύπο της και θα χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία.

Η εξέταση περιλαμβάνει:

• Κλινικό Ιστορικό
• Τοποθέτηση μιας μικρής χάρτινης ταινίας στο κάτω βλέφαρο για 5 λεπτά για να μετρηθεί η ποσότητα παραγωγής των δακρύων.
• Η χρήση μιας ειδικής χρωστικής (φλουορεσκεΐνη) ώστε να παρατηρήσει στη σχισμοειδή λυχνία πόσο γρήγορα “σπάει” η στοιβάδα των δακρύων πάνω στο μάτι. Αν σπάει σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα, υπάρχει αστάθεια.
• Χρήση χρωστικών (φλουορεσκεΐνη ή lissamine green) για να εντοπιστούν τυχόν πληγές ή βλάβες στον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα λόγω της ξηρότητας.
• Χρήση υπέρυθρης ακτινοβολίας με την οποία απεικονίζονται οι μειβομιανοί αδένες στα βλέφαρα. Έτσι φαίνεται αν οι αδένες που παράγουν το “λάδι” των δακρύων έχουν ατροφήσει ή φράξει (βασική αιτία της εξατμιστικής ξηροφθαλμίας).
• Με τη βοήθεια τοπογραφίας κερατοειδούς, μετριέται με ακρίβεια το ύψος του δακρυϊκού μηνίσκου στο κάτω βλέφαρο.
• Οφθαλμολογικός Βελονισμός. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να αυξήσει τον χρόνο διάσπασης της δακρυϊκής στιβάδας και το μάτι να μένει υγρό για περισσότερη ώρα.

 

Από τις εξετάσεις θα προκύψει ο τύπος της ξηροφθαλμίας που μπορεί να είναι ο ένας από τους παρακάτω ή και οι δύο:

• Υδατική Ανεπάρκεια: Το μάτι δεν παράγει αρκετό νερό (συχνό σε αυτοάνοσα όπως το σύνδρομο Sjögren).
• Εξατμιστική Ξηροφθαλμία: Το μάτι παράγει δάκρυα, αλλά αυτά εξατμίζονται πολύ γρήγορα λόγω κακής ποιότητας λίπους (Δυσλειτουργία Μειβομιανών Αδένων – MGD).

Θεραπείες για την ξηροφθαλμία

Υπάρχουν γενικές θεραπευτικές πρακτικές αλλά και εξειδικευμένες με βάση τον τύπο της ξηροφθαλμίας, τις οποίες θα ορίσει εντελώς εξατομικευμένα για κάθε ασθενή, ο Οφθαλμίατρος

Όταν το μάτι δεν παράγει αρκετό “νερό”, γίνεται αναπλήρωση της χαμένης υγρασίας και συγκράτηση των δακρύων που ήδη υπάρχουν, με τη χρήση κολλυρίων χωρίς συντηρητικά που μιμούνται τη σύσταση των φυσικών δακρύων. Επίσης τα Punctal Plugs που είναι μικροσκοπικά “ταπώματα” στους αποχετευτικούς πόρους των δακρύων. Τα τοποθετεί ο γιατρός ώστε τα δικά σας δάκρυα να μένουν περισσότερη ώρα στην επιφάνεια του ματιού. Άλλες επιλογές είναι τα αντιφλεγμονώδη Κολλύρια που βοηθούν τους αδένες να παράγουν περισσότερα και ποιοτικότερα δικά τους δάκρυα μειώνοντας τη φλεγμονή. Σε σοβαρές περιπτώσεις, παρασκευάζονται σταγόνες από το ίδιο το αίμα του ασθενούς, οι οποίες περιέχουν αυξητικούς παράγοντες που επουλώνουν την επιφάνεια του ματιού.

Όταν υπάρχει Εξατμιστική Ξηροφθαλμία (MGD), δηλαδή τα δάκρυα εξατμίζονται γρήγορα λόγω έλλειψης “λαδιού”): Εδώ το πρόβλημα εντοπίζεται στους Μειβομιανούς αδένες στα βλέφαρα. Στόχος είναι ο καθαρισμός τους και η αποκατάσταση της λιπιδικής στοιβάδας. Τεχνικές:

• Χρήση ειδικής μάσκας που θερμαίνει τα βλέφαρα στους 42°C για να ρευστοποιηθεί το φραγμένο λίπος στους αδένες, ακολουθούμενη από πίεση (μασάζ).
• Ειδικά κολλύρια που περιέχουν λιπίδια (λάδι) για να “σφραγίζουν” την υγρασία και να εμποδίζουν την εξάτμιση.

 

Άλλες θεραπείες:

Αφρός ή μαντηλάκια κατά των ακάρεων εάν η ξηροφθαλμία οφείλεται σε βλεφαρίτιδα από παράσιτα. Τα εξαλείφουν μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ζεστές κομπρέσες και καθαρισμός των βλεφαρίδων.

Μέτρα πρόληψης όπως κατανάλωση αρκετής ποσότητας νερού, διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και Ω-3 λιπαρά, αποφυγή τριψίματος των ματιών, χρήση υγραντήρα στο σπίτι, συνειδητή προσπάθεια συχνότερου βλεφαρισμού.