Ο αστιγματισμός είναι διαθλαστική ανωμαλία του ματιού όπου και τα μακρινά και τα κοντινά αντικείμενα φαίνονται παραμορφωμένα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο αστιγματισμός οφείλεται σε διαταραχές του σχήματος του κερατοειδούς.
Στον αστιγματισμό, η διαθλαστική δύναμη του ματιού δεν είναι η ίδια σε όλους τους μεσημβρινούς, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η συγκέντρωση των εισερχομένων στο μάτι ακτινών σε ένα σημείο. Αυτό συμβαίνει επειδή n καμπυλότητα του κερατοειδούς δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη του την επιφάνεια, με αποτέλεσμα οι ακτίνες του φωτός να μην εστιάζονται στο ίδιο επίπεδο.
Ο αστιγματισμός συνήθως οφείλεται στη διαφορετική καμπυλότητα των δύο αξόνων του κερατοειδούς, δηλ. του εμπρόσθιου μέρους του ματιού, το οποίο αντί για σχήμα σφαιρικό έχει σχήμα οβάλ.
Αν η εστίαση των δύο ειδώλων βρίσκεται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή, ο αστιγματισμός είναι μυωπικός, ενώ εάν βρίσκεται πίσω είναι υπερμετρωπικός, αλλά μπορεί να είναι και μεικτός. Επίσης, ο αστιγματισμός μπορεί να είναι ομαλός όταν οι δύο άξονες είναι κάθετοι μεταξύ τους, ενώ στην αντίθετη περίπτωση είναι ανώμαλος. Ο κερατόκωνος που είναι πάθηση του κερατοειδούς που χαρακτηρίζεται από πολυ υψηλό αστιγματισμό και άλλες οφθαλμολογικές παθήσεις μπορεί να επιδεινώσουν το διαθλαστικό σφάλμα.
Η διάγνωση του αστιγματισμού γίνεται:
- κατά τον έλεγχο της οπτικής οξύτητας με σκιασκοπία ή διαθλασίμετρο
- με τοπογραφία του κερατοειδούς για λεπτομερή καταγραφή
Η αστιγματισμός μπορεί να αντιμετωπιστεί με:
- Γυαλιά οράσεως
- Ειδικούς φακούς επαφής
- Διαθλαστική Χειρουργική με laser σε άτομα άνω των 18 ετών και υπό προϋποθέσεις
Excimer laser για τη διόρθωση του αστιγματισμού
Στο μάτι με αστιγματισμό το Excimer laser δεν αφαιρεί ιστό ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα, αλλά ακολουθεί ένα συγκεκριμένο άξονα που προκύπτει μετά από χαρτογράφηση.
Με τη συγκεκριμένη σύγχρονη τεχνική, μπορούν να διορθωθούν με ασφάλεια έως και 5-6 βαθμοί αστιγματισμού, ανάλογα με το πάχος του κερατοειδούς, ενώ συνήθως ταυτόχρονα διορθώνεται η μυωπία ή η υπερμετρωπία.
